Гэр хорооллын орон сууцны борлуулалтад ногдуулж буй хоёр хувийн татвар: Үндэсний бодлого, иргэдийн хууль зөрчих эрсдэл
Өнөөдөр Монгол Улсад үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд тулгамдаж буй нэгэн суурь асуудал болох хоёр хувийн татварын бодлого, түүний нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх нөлөөллийг Улсын Их Хурлын Өргөдлийн байнгын хорооны хуралдаан дээр авч хэлэлцлээ. Хэдийгээр энэ татвар нь 33 жилийн туршид тогтмол, тогтвортой үйлчилж буй ч, иргэдийн дунд түгээмэл бухимдал, тодорхойгүй байдлыг үүсгэж буй тул үүний цаана нийгэм, эдийн засгийн өргөн хүрээний өөрчлөлт шаардлагатай байгааг мэргэжилтнүүд онцолж байна.
Татварын тогтолцооны түүх, өнөөгийн байдал
1993 оноос хойш хүчин төгөлдөр үйлчилж буй энэ бодлого нь, иргэдийн өмчлөх эрхийг баталгаажуулах, орон нутгийн орлого бүрдүүлэх зорилгоор үүссэн бөгөөд, орон сууц худалдан авах, ашиглах явцад нэг удаагийн татварын хэлбэрээр ногдуулдаг. Сангийн яамны тооцооллоор, 2024 оны байдлаар 55 мянга орчим татвар төлөгчөөс нийт 115 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрсөн байна. Гэсэн хэдий ч орон сууцжуулах бодлогын хүрээнд иргэдийн хувьд энэ татвар нь нэмэгдэл зардал, эдийн засгийн дарамт болж буйг олон улсын жишээнээс харж болно.
Олон улсын жишиг, бодлогын өөрчлөлт шаардлага
Дэлхий нийтэд орон сууцны хөрөнгийг борлуулахад ногдуулж буй татварын хувьд, зарим улс оронд нийт дүнгийн 12-30 хувийн татвар ногдуулдаг жишигтэй бөгөөд, эдгээр орнуудын татварын бодлого нь орлого, эдийн засгийн өсөлттэй уялдаатай, иргэдийн орон сууцжих хүсэл сонирхлыг дэмжихэд чиглэдэг. Харин Монгол Улсад 2 хувийн татвар нь иргэдийн эдийн засгийн чадавхийг хязгаарлаж, орон сууцны зах зээлийн үнэлгээг бууруулах эрсдэлтэй тул бодлогын өөрчлөлт шаардлагатай байна.
Иргэдийн бухимдал, бодлого боловсруулагчдын байр суурь
Иргэний төлөөлөл, гишүүдийн зүгээс энэ татварын бодлогыг дахин нягталж үзэх, мөн бодлого боловсруулагчдын зүгээс, орон сууцны зах зээлийг дэмжих, иргэдийн орлогыг хамгаалах үүднээс татварын бодлогыг оновчтой болгох шаардлагатай гэж үзэж байна. Тухайлбал, орон сууцны үнэлгээ, ашиг, зардлын тооцоог илүү нарийвчилж, шинэчлэн боловсруулах, мөн орон сууцны үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх зорилгоор татварын хөнгөлөлт, урамшууллыг нэмэгдүүлэх санал иргэдийн дунд өрнөж буй нэгэн гол асуудал болж буй.
Цаашдын хандлага, боломж, сорилтууд
Эдийн засгийн өнөөгийн нөхцөлд, орон сууцны зах зээлийг тогтвортой хөгжүүлэхийн тулд, иргэдийн орлого, зарлага, зах зээлийн нөхцөл байдал, олон улсын чиг хандлагатай уялдуулсан бодлогын шинэчлэл шаардлагатай байна. Үүний хүрээнд, зохицуулалт, татварын системийг илүү уян хатан, иргэдийн оролцоог хангахуйц болгох, мөн орон сууцны зах зээлийн тогтвортой хөгжилд чиглэсэн шинэчлэл хийхэд анхаарах нь зайлшгүй.
Дүгнэлт
Өнөөгийн улс төр, эдийн засгийн хүндрэлтэй нөхцөлд, үл хөдлөх хөрөнгийн татварын бодлого нь зөвхөн орлого бүрдүүлэлтийн хэрэгсэл бус, иргэдийн орон сууцжих боломжийг хангах, зах зээлийн тогтвортой хөгжлийг дэмжих түлхүүр хүчин зүйл болдог. Иймд, иргэдийн санал, салбарын мэргэжлийн үзэл бодлыг тусгасан ухаалаг, оновчтой бодлого боловсруулж, хэрэгжүүлэх нь Монгол улсын эдийн засгийн өсөлт, иргэдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэхэд чухал үүрэгтэй юм. Цаашид шийдвэр гаргагчид энэ асуудалд нүдний булай бодлогоор хандаж, иргэдийн эрх ашгийг хамгаалах, орон сууцны зах зээлийн тогтвортой хөгжлийг хангах бодлогыг баталгаажуулна гэдэгт итгэлтэй байна.
