Голомтгүй санхүүжилт: Монголын эрүүл мэндийн даатгалын сангийн өрийн асуудал нийгмийг цочирдуулж байна
Эмнэлэгүүд хуурамч өвчний түүх бичиж, зөрчил гаргасан нь илэрч, улсын эрүүл мэндийн санхүүжилтэд ноцтой аюул тулгарч байна. Тодруулбал, Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт өнөөдөр /2025.09.23/ мэдээлэл өгсөн бөгөөд үүний үндсэн дээр Монгол Улсад эрүүл мэндийн даатгалын сангийн өрийн байдал ямар байгааг илүү гүнзгийгээр харж болохоор байна.
Тэрбээр, “Эмнэлгүүд санхүүжилт авахын тулд ханиадтай өвчтөний түүхийг зохиох, шинжилгээ өгөх хүмүүсийг эмнэлэгт хэвтүүлэх зэрэг зөрчил илэрч байна. Үүний улмаас Эрүүл мэндийн даатгалын сан хэт үрэлгэн зарцуулалт хийж, санхүүгийн нөөцийн дутагдалд ороод байна” гэж онцолж, шалгалтын урьдчилсан дүнг танилцуулжээ. Энэ нь зөвхөн нэг удаагийн зөрчил биш бөгөөд, ил тод байдалгүй, хууль бус үйл ажиллагаа өргөн тархаж байгааг харуулж байна.
Улсын эрүүл мэндийн сангийн өрийн асуудал сүүлийн жилүүдэд улам хүндрэж буй бөгөөд, Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн мэдээлэл хийхдээ, “Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн өр 316 тэрбум төгрөгт хүрч байсан бол, 2025 оны эхний найман сард дахин 142 тэрбум төгрөгийн өр үүсчээ. Үүний 130 тэрбум нь эмийн өр байгаагаас шалтгаалан, эм ханган нийлүүлэх компаниуд эмээ нийлүүлэхээ болих эрсдэл үүсээд байна” гэж тодотголоо. Энэ бол зөвхөн санхүүгийн асуудал төдийгүй, иргэдийн эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмжид нөлөөлөх аюултай нөхцөлд хүргэж байна.
Өнгөрөгч сарын байдлаар Засгийн газар Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн өрийн нөхцөл байдлыг илүү нягтлан шалгахаар ажлын хэсэг байгуулсан бөгөөд, тус ажлын хэсгийг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт ахлан байна. Тэдний шалгалтын үр дүн удахгүй гарч, зарим ноцтой зөрчил хууль хяналтын байгууллагад шилжүүлэхээр төлөвлөж буйг мэдэгдсэн юм. Энэ нь ил тод байдал, хариуцлага, хяналтыг сайжруулах чиглэлд томоохон алхам болж байна.
Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн энэ хямрал нь зөвхөн санхүүгийн асуудал төдийгүй, бодлогын чухал хөшүүрэг болох ёстой эдийн засаг, нийгмийн хамгааллын хүрээнд өргөн нөлөөлөл үзүүлж байна. Сангийн сайдын үзэж байгаагаар, “Эрүүл мэндийн даатгалын сан ёроолгүй сав шиг болсон бөгөөд алдагдал үүсэхэд Засгийн газар хариуцлага хүлээж байна” гэдгийг онцлон дурдсан нь илүү нухацтай хандлагын чухлыг харуулж байна.
Энэхүү нөхцөл байдал, зөрчил нь Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарт тулгарч буй олон улсын жишээн дээр ч харьцангүй шинэ сорилт юм. Дэлхийн зарим орны туршлагаас үзвэл, ийм нөхцөлд ил тод аудит, хууль эрх зүйн шинэчлэл, хяналт шалгалтыг эрчимжүүлэх нь чухал болохыг нотолсон байдаг. Мөн, иргэдийн итгэлийг сэргээх, төрийн байгууллагын хариуцлагыг дээшлүүлэх зорилгоор, нягт хяналт, ил тод байдал, хууль сахиулах чиглэлд цогц, бодитой арга хэмжээг авах шаардлага тулгарч байна.
Товчхондоо, Монголын эрүүл мэндийн санхүүгийн тогтолцоо одоо нэгэн шинэ сорилтын өмнө ирж, зөрчил, ил тод байдалгүй байдлыг цэгцлэхгүй бол ирээдүйд хүн амын эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмж, нийгмийн нэр төрийн асуудал үүсэх эрсдэлтэй байна. Үүнд, төрийн хяналт, хууль эрх зүйн шинэчлэл, иргэдийн итгэлийг сэргээх алхмууд чухал бөгөөд, цаашид энэ чиглэлд хийх бодитой арга хэмжээнүүдийг хурдтай хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.
