Гэмтэл, осол, нас баралт Монгол Улсад: Үргэлжлэл, шинэчлэл, сорилт
Монгол Улсын 2025 оны хоёрдугаар улирлын статистик үзүүлэлтүүдээр, гэмтэл, хордлого, гаднын шалтгаантай шинэ тохиолдол 109,355-д хүрч, өмнөх оны мөн үеийнхээс 0.9 хувиар буурсан үзүүлэлт гарчээ. Гэсэн хэдий ч, осол гэмтлийн улмаас нас баралт нэмэгдэж, нийт 1,539 хүн амиа алджээ. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 6.1 хувиар өссөн бөгөөд, нас баралтын 78.2 хувийг эрэгтэйчүүд эзэлж байна.
Энэ статистик нь зөвхөн ганц тоо биш, харин нийгмийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд тулгарч буй цаашдын сорилт, боломжийг илтгэнэ. Тухайлбал, нас баралтын түвшин өндөр байгаа 35-49 насныхан дунд, амиа хорлолт, зам тээврийн осол хамгийн ихээр гарч байна. Үүнээс үзэхэд, зөвхөн осол гэмтлээс үүдэлтэй нас баралт төдийгүй, түүний сөрөг үр дагавар нь нийгмийн бүтцэд нөлөөлж, эдийн засгийн чирэгдэл үүсгэж байна.
Хүүхдийн зам тээврийн осол 4951 удаа бүртгэгдэж, 5152 хүүхэд гэмтсэн бөгөөд энэ дунд 196 хүүхэд амиа алдсан үзүүлэлттэй. Хүүхдүүдийн дунд хамгийн өндөр эрсдэлтэй үе нь хичээл эхлэх, тарах цаг буюу 12.00-13.00, 16.00-17.00 цагт тохиолдож байна.
Энэ нөхцөлд, замын хөдөлгөөний зохицуулалт, сурталчилгаа, хамгаалалтыг нэмэгдүүлэх зайлшгүй шаардлагатайг мэргэжлийн байгууллагууд онцолж байна. Тээврийн цагдаагийн албаны мэдээллээр, явган зорчигчид гэрлэн дохио, гарцын зөв хэрэглээг чанд сахих, хүүхдүүдийг замын хөдөлгөөнд аюулгүй оролцох зөвлөмжийг өгч буй. Мөн, хуулийн дагуу эцэг эх, асран хамгаалагч нар хүүхдүүдийг хараа хяналтгүйгээр замын хөдөлгөөнд оролцуулахгүй байх үүрэгтэй.
Эдгээр үзүүлэлтүүд нь зөвхөн өнөөгийн нөхцөл байдлын тодорхойлолт төдийгүй, ирээдүйд гарч буй аюул, сорилт, боломжийг илтгэнэ. Тухайлбал, технологийн дэвшил, боловсролын хөтөлбөрийг шинэчлэх, орон нутгийн хамгаалалтыг сайжруулах, хуулийн хэрэгжилтийг хангуулах зэрэг олон талт арга хэмжээ шаардагдаж байна. Иймээс, зөвхөн төрийн бус, олон нийтийн оролцоо чухал бөгөөд иргэдийн ухамсар, сахилга батыг дээшлүүлэхэд чиглэсэн нөлөөлөл өргөжүүлэх шаардлага тулгарч байна.
Товчхондоо, Монгол Улсад гэмтэл, осол, нас баралтын түвшин буурахгүйгээр, харин ч өсөх хандлагатай байна. Үүнийг зогсоохын тулд зөвхөн хууль, журам батлах төдийгүй, иргэдийн мэдлэг, хандлагыг өөрчлөх, орон нутгийн онцлогт тохирсон бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна. Тэгэхээр, ирээдүйн аюулгүй нийгмийг бий болгох үндсэн нөхцөл нь иргэн бүрийн оролцоо, ухамсартай байдал юм.
