Нийслэлийн төвийн зургаан дүүрэг болон Багахангай, Багануур, Налайх дүүргийн хууль ёсны мал аж ахуйн бүсэд мал нэвтрүүлэхийг 2024 оны арваннэгдүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн хууль эрх зүйн шинэчлэлээр зохицуулахаар төлөвлөжээ. Энэ шийдвэр нь хотын цэвэр байгаль орчныг хамгаалах, халдварт өвчний тархалтаас урьдчилан сэргийлэх зорилготой бөгөөд мөн хууль зөрчсөн малчдад хариуцлага тооцох үндсэн суурь болно.
Төвийн зургаан дүүрэг, түүний дотор Богдхан уул, Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн зэрэг байгалийн цогцолборт газруудад мал нэвтрэх хязгаарлалт тогтоосон нь өнгөрсөн жилүүдэд олон нийтийн анхаарлыг татсан. Учир нь эдгээр газар мал нэвтрэн орох нь экологийн тэнцвэр алдагдаж, ногоон байгууламж сүйтгэх, мал амьтны гоц халдварт өвчин тархах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг байв.
Тухайлбал, өнгөрсөн долдугаар сард Баянзүрх дүүргийн 33 дугаар хороо, Шар хоолойн ам Дунд төгөл зэрэг газарт шүлхийн өвчин гарч, 500 гаруй иргэн оршин суух бүсэд хорио цээрийн дэглэм тогтоосон. Гэсэн хэдий ч хууль тогтоомжийн хэрэгжилт сул байгаагаас халдварын тархалт зогсохгүй, хөрөнгө мөнгөний хохирол нэмэгдэж байна. Тухайлбал, тус бүсэд гарсан өвчлөлд хариу арга хэмжээг авахад Баянзүрх дүүргийн Засаг даргын нөөц хөрөнгөөс 165 сая хүртэлх төгрөг зарцуулагджээ.
Мал аж ахуйн эрхлэгчдийн зөрчил, хууль зөрчих явдал нь зөвхөн эдийн засгийн хохирол учруулах төдийгүй, иргэдийн эрүүл мэнд, байгаль орчинд сөргөөр нөлөөлдөг. Тиймээс хууль эрх зүйн шинэчлэлийг бататгаж, мал нэвтрүүлэхийг хориглосон бүсэд мал нэвтрүүлэхийг хянах, хариуцлага тооцох хэрэгцээ улам эрчимжиж байна.
НИТХ-аас гаргасан шинэ тогтоолоор, мал аж ахуй эрхлэхийг хориглосон бүсийг тодорхойлж, тэдгээр бүсэд мал нэвтрүүлэх эсэхийг хянах хариуцлагыг дүүргийн Засаг дарга, холбогдох байгууллагуудад хүлээлгэсэн. Мөн зөрчил гаргасан малчид, аж ахуйн нэгжүүдэд хуулийн дагуу торгууль оногдуулж, малын байршуулалт, тээвэрлэлтийн зардлыг хариуцуулах зохицуулалт бий.
Засаг дарга Д.Амгалангийн хэлснээр, хууль журмыг сахиулахад нийслэлийн захиргааны байгууллагуудын оролцоо чухал бөгөөд зөрчлийн хуулийн дагуу торгууль оногдуулах журам мөрдөгдөж байна. Мөн нэгжийн бодлогод тулгуурлан иргэд нэг сая, хуулийн этгээдүүд 10 сая төгрөг хүртэл торгуулийн торгууль төлөхөөр заасан.
Ийнхүү хууль эрх зүйн шинэчлэл, хяналт шалгалт, торгууль хариуцлагын тогтолцоог бэхжүүлснээр, нийслэлийн байгаль орчин, халдварт өвчинд өртөмтгий мал аж ахуйн салбар дахь зөрчлүүдийг бууруулах, цаашид илүү хариуцлагатай, зохицсон байдалд хүргэх боломж бүрдэж байна. Гэсэн хэдий ч, энэ нь зөвхөн хууль сахиулах төдийгүй иргэдийн ухамсар, хариуцлагыг нэмэгдүүлж, байгаль орчныг хамгаалах үндсэн зорилгодоо хүрэхэд чухал алхам болохыг шинжээчид онцолж байна.
Цаашид, энэ хууль хэрэгжиж эхэлснээр, нийслэлийн цэвэр, аюулгүй байгаль орчин, халдварт өвчний тархалтаас урьдчилан сэргийлэх шинэ хөтөлбөрийн үр дүнг харах боломжтой бөгөөд төдийгүй, дэлхийн түвшинд байгаль орчныг хамгаалах, халдварт өвчинтэй тэмцэх чиглэлд Монгол Улс шинэ түвшинд шилжих эхлэл болох юм.
