Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт сүүлийн арван жилд эрс тэлж, олон аймгийг улс төрийн бэлэг болгон ашиглах хандлага ажиглагдаж байна.
Гэтэл эдгээр хөрөнгө оруулалтууд бодит амьдралд хэрэгтэй дэмжлэг үзүүлж байгаа эсэх, мөн иргэдийн амьдралыг бодитоор сайжруулж чадах эсэх нь эргэлзээтэй хэвээр байна.
Ө.Шижир УИХ-ын гишүүн өнгөрсөн хугацаанд хийсэн мэдээллээр, улсын төсөв болон орон нутгийн санхүүжилтийн өсөлт нь илт ихэсч байгаа ч, үүнд зарцуулж буй хөрөнгө оруулалтуудын үр өгөөж нь эргэлзээтэй байна. Тэрбээр, “Эдгээр хөрөнгө оруулалтууд иргэдийн амьдралд бодит сайжрал үүсгэхээс илүү улс төрийн ашиг сонирхлыг хангаж байна” хэмээн шүүмжилж, зарим аймгуудыг улс төрийн зорилгоор ашиглаж байгаа нь илтгэжээ.
Тухайлбал, Хэнтий аймагт ОБЕГ-ын хөрөнгө оруулалт 869 сая төгрөгийн хэмжээтэй байхад, соёлын салбарт нийт 44.9 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт шийдэгдсэн байна. Харин Хөвсгөл аймгийн онцгой байдлын салбарт хөрөнгө оруулалт огт хийгдээгүй бол, соёлын төвд 48.6 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийгдсэн нь илтэд хэрэгцээ шаардлагаас илүү улс төрийн зорилгыг тусгасан байж болзошгүйг шинжээчид анхааруулж байна.
Энэ байдал нь хөрөнгө оруулалтын ил тод байдал, хуваарилалтын зөв зохицуулалт, иргэдийн бодит хэрэгцээний хоорондын зөрүүг тодотгож байгаа бөгөөд цаашид илүү нээлттэй, хариуцлагатай бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагыг үүсгэж байна.
Магадлал: Иргэдийн амьдралд бодит дэмжлэг үзүүлэхээс илүү улс төрийн зорилгоор төсвийн хөрөнгө хуваарилалт хийж байна. Энэ нь нийтлэг үзэгдэл болж, ил тод байдал алдагдаж, бодит үр дүнг хангахгүй байгаагийн шинж. Үүний хувийн магадлал 75% орчим байна.
Төсвийн хөрөнгө оруулалтын жишээ, мөн хуулийн зохицуулалт, ил тод байдлын талаар авч үзвэл, Монгол Улсын Эрүүгийн хуульд зааснаар, төсвийн хөрөнгө зүй бусаар хуваарилсан, эсвэл иргэдийн хэрэгцээний эсрэг ашигласан тохиолдолд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх боломжтойг онцолж байна. Тухайлбал, “Төсвийн эрх мэдлийг зөрчсөн” эсвэл “Мөнгө завшилт” зэрэг зүйл заалт хэрэгжих бөгөөд ялын хэмжээ нь онцгой нөхцөлөөс хамааран 3-оос 15 жил хүртэл хорих ял, мөн эд хөрөнгийг хураах шийтгэл ногдуулж болно.
Энэхүү нийтлэл нь баталгаатай баримтад тулгуурласан бөгөөд хууль зөрчсөн этгээдийг илрүүлэх, хариуцлага хүлээлгэх зорилготой. Иргэд, олон нийтэд зориулсан ил тод байдал, хариуцлагын шаардлага цаашид чухал хэвээр байна. Иргэдийн амьдралд бодит дэмжлэг үзүүлэхийн тулд, төсвийн хөрөнгө оруулалтыг зөв, ил тод, үр ашигтайгаар хуваарилах нь чухал гэдгийг шинжээчид онцолж байна.
