2025 он гарсаар дэлхий дахины анхаарал Сар руу дахин хандлаа. Гэхдээ энэ удаад зүгээр нэг шинжлэх ухааны судалгаа бус, геополитикийн шинжтэй, технологийн давамгайллын төлөөх өрсөлдөөн давамгайлж байна. Энэхүү өрсөлдөөнд АНУ болон БНХАУ тэргүүлэх байр суурь эзэлж буй нь шинэ эрин үеийн “сансрын хүйтэн дайн” эхэлж буйг илтгэх мэт.
АНУ-ын зүгээс Artemis хөтөлбөр-өөр дамжуулан 2026 он гэхэд сарны өмнөд туйлд анхны эмэгтэй ба өнгөт арьст нисэгчийг буулгах зорилготой. Энэ нь зөвхөн шинжлэх ухааны томоохон алхам биш, мөн улс төр, соёлын бэлгэдэл юм. Үүнээс гадна АНУ “Artemis Accords” буюу олон улсын хамтын ажиллагааны гэрээ боловсруулан бусад улс орнуудыг хамруулахыг оролдож байгаа нь сарыг ирээдүйд эдийн засгийн болон стратегийн талаас хянах зорилготой гэж зарим шинжээч үзэж байна.
БНХАУ сүүлийн жилүүдэд Chang’e хөлгүүдийн тусламжтай Сарыг амжилттай судалж, 2020 онд дээж буулгасан анхны улс болсон. Мөн 2030 он гэхэд хүнийг Сар руу буулгах зорилготойгоор бэлтгэлээ базааж байгаа. Хятад улс энэхүү үйл ажиллагаагаа “энхийн зорилготой” гэж тайлбарладаг ч бодит байдал дээр байнгын сарны станц байгуулах зорилготой нь тодорхой болоод байна.
Сар нь газрын ховор элемент, усны мөс зэрэг стратегийн ач холбогдол бүхий нөөцөөр баялаг гэж тооцогддог. Тиймээс эдгээр нөөцийг хэн түрүүлж ашиглах вэ гэдэг нь улс төр, эдийн засгийн давамгайлалд шууд нөлөөлөх магадлалтай.
Хэдийгээр хоёр гүрэн “бие биедээ аюулгүй байдлын эрсдэл учруулахгүй” гэж мэдэгддэг ч бодит байдал дээр харилцан үл итгэлцэл давамгайлж, хамтын ажиллагаанаас илүүтэй өрсөлдөөн давамгайлж байна. АНУ Хятадыг Artemis гэрээнд нэгдэхийг уриалсан ч Хятад улс энэ саналыг няцаасан нь тус тусдаа, өрсөлдөөнт замаар урагшлахыг илтгэнэ.
2025 оноос хойших жилүүдэд Сар нь зөвхөн сансрын шинжлэх ухааны төв биш, харин стратегийн байр суурийн тэмцлийн талбар болон хувирч мэдэх юм. Үүний үр дүнд олон улсын эрх зүйн орчин, сансрын нөөцийг хуваарилах асуудал, хүн төрөлхтний хамтын ажиллагааны ирээдүй зэрэг олон чухал асуудлууд хөндөгдөх болно.
АНУ-ын зүгээс Artemis хөтөлбөр-өөр дамжуулан 2026 он гэхэд сарны өмнөд туйлд анхны эмэгтэй ба өнгөт арьст нисэгчийг буулгах зорилготой. Энэ нь зөвхөн шинжлэх ухааны томоохон алхам биш, мөн улс төр, соёлын бэлгэдэл юм. Үүнээс гадна АНУ “Artemis Accords” буюу олон улсын хамтын ажиллагааны гэрээ боловсруулан бусад улс орнуудыг хамруулахыг оролдож байгаа нь сарыг ирээдүйд эдийн засгийн болон стратегийн талаас хянах зорилготой гэж зарим шинжээч үзэж байна.
БНХАУ сүүлийн жилүүдэд Chang’e хөлгүүдийн тусламжтай Сарыг амжилттай судалж, 2020 онд дээж буулгасан анхны улс болсон. Мөн 2030 он гэхэд хүнийг Сар руу буулгах зорилготойгоор бэлтгэлээ базааж байгаа. Хятад улс энэхүү үйл ажиллагаагаа “энхийн зорилготой” гэж тайлбарладаг ч бодит байдал дээр байнгын сарны станц байгуулах зорилготой нь тодорхой болоод байна.
Сар нь газрын ховор элемент, усны мөс зэрэг стратегийн ач холбогдол бүхий нөөцөөр баялаг гэж тооцогддог. Тиймээс эдгээр нөөцийг хэн түрүүлж ашиглах вэ гэдэг нь улс төр, эдийн засгийн давамгайлалд шууд нөлөөлөх магадлалтай.
Хэдийгээр хоёр гүрэн “бие биедээ аюулгүй байдлын эрсдэл учруулахгүй” гэж мэдэгддэг ч бодит байдал дээр харилцан үл итгэлцэл давамгайлж, хамтын ажиллагаанаас илүүтэй өрсөлдөөн давамгайлж байна. АНУ Хятадыг Artemis гэрээнд нэгдэхийг уриалсан ч Хятад улс энэ саналыг няцаасан нь тус тусдаа, өрсөлдөөнт замаар урагшлахыг илтгэнэ.
2025 оноос хойших жилүүдэд Сар нь зөвхөн сансрын шинжлэх ухааны төв биш, харин стратегийн байр суурийн тэмцлийн талбар болон хувирч мэдэх юм. Үүний үр дүнд олон улсын эрх зүйн орчин, сансрын нөөцийг хуваарилах асуудал, хүн төрөлхтний хамтын ажиллагааны ирээдүй зэрэг олон чухал асуудлууд хөндөгдөх болно.
