Монголын бөxийн спортын нэрт тайлбарлагч, С.Шижирбатын зүгээс Монголын Үндэсний Бөxийн өмсдөг малгайг сүүлийн жилүүдэд Өвөр Монголын бөxчүүд өмсөx болтой xолбогдуулан өөрийн байр суурийг илэрxийлэв.Тодруулбал тэрээр Өвөр Монголын Шилийн гол аймгийн Үзэмчин хошууны xарьяат алдарт аварга Д.Баярбаатар аварга Монгол Үндэсний бөxийн дарxан аваргуудын малгайг өмсөx болсон асуудлаар өөрийн байр суурийг илэрxийлэв. Тэрбээр " Өвөрмонголын аварга Баярбаатар манай Дархан аваргуудын малгайг дуурайж өмссөн зураг бичлэгүүд явж бaйна. 1992 оны наадмаас эхэлж Дархан аваргууд ийм малгайтай болсон түүхтэй.
Үндэсний бөхийн холбоо өөрсдийн бүтээлээ Оюуны өмчийн газарт хандаад патентжуулах гээд чадахгүй байгаан бналээ. Хэсэг хүмүүс эсэргүүцээд бид ч гэсэн ийм малгай өмсөж болно гэж дэмийрээд.Наадмын хууль ч олон жил цоорхойтой явж ирсэн, нэмэлт өөрчлөлт оруулах заалтууд байсаар л бна. Баярбаатар өвөрмонгол бөхөөрөө 1024-д 3 удаа, 512-д 7 түрүүлсэн юм билээ. Манайхан Батэрдэнэ аваргатай харьцуулаад бналээ. Ба аваргатай харьцуулна гэж юу байх вэ, хамаагүй дутуу.
Өвөрмонголчууд 512 бөхийн барилдаанаа жилд 3-4 хийж, 1024 барилдсан жилээ бас 512 барилдуулдаг, манайх шиг жилд нэг удаа биш. Манайх шиг Төрийн наадам хийдэггүй, хийх ч боломжгүй байдаг байлгүйдээ.512, 1024 бөхийн барилдаанаа найр гэж хэлдэг. Баярбаатар ид үедээ манайд ирж заалны барилдаанд барилдаад унаад явж л байсан. Үндэсний бөхөөр өвөрмонголчууд манайхны хэмжээнд байхгүйлдээ.
Өвөрмонголын Үзэмчин бөхөөр манайxан очиж түрүүлж л байсан, Өвөрмонголын бөхчүүдийг манайхан сайжруулсандаа" гэв
