Гурван өдрөөс илүү үргэлжилж буй шатахууны хомсдол: Монголын түншлэл, эдийн засагт үүссэн сорилт
Улаанбаатар хотын иргэд, бизнес эрхлэгчид өнгөрсөн долоо хоногт хэдийнээ шатахуун хомсдол, оочир түгжрэлд нэрвэгдэж эхэллээ. Шатахуун түгээх станцуудад үүссэн урт дараалал, зарим станцын бүрэн зогссон байдал нь улсын хэмжээнд нүүрлэсэн нөөцийн дутагдлаас үүдэлтэй. Үүнийг дагаад, энэ салбарын асуудлыг шийдвэрлэхэд Засгийн газрын түвшинд хэд хэдэн алхам хийгдэж байгаа ч, одоогоор бүрэн шийдэл олдоогүй байна.
Эдийн засгийн салбарт хүндрэл учруулж буй энэ асуудлын гол шалтгаан нь шатахууны нөөцийн хомсдол бөгөөд үүнийг үүсгэж буй гол хүчин зүйл нь улсын хилээр орж ирж буй автобензин, дизель түлшний тасралтгүй дутагдал юм. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамнаас мэдээлснээр, одоогоор нийт 2400 тонн буюу 38 вагон автобензин улсын хилээр нэвтэрч буй бөгөөд энэ нь гадаад зах зээлээс худалдан авалтыг нэмэгдүүлэх, импортын тогтвортой байдлыг хангах зорилгоор хийгдэж буй арга хэмжээнүүдийн нэг юм.
Түүнчлэн, нийслэл Улаанбаатар дахь шатахуун түгээх станцуудын нөхцөл байдал тааламжгүй байгаагийн дээр, нийт 280 гаруй станцын 39 нь нөөцгүй байдалд орсон мэдээлэл байна. Үүнээс, 182 нь хэвийн үйл ажиллагаа явуулсаар байгаа боловч, 11 нь гэрээт байгууллагад хязгаарлагдмал хүрээнд үйлчилж буй бол, 39 нь нөөцгүй тул түр зогссон байдалтай байна. Үүнтэй холбогдуулан, нөөц багассан болон нөөцгүй станцууд дээр нийт 1025 тонн АИ-92 автобензин түгээж байгаа бөгөөд энэ хэмжээ нь хомсдолыг бууруулахад хангалтгүй байгааг мэргэжилтнүүд онцолж байна.
Эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах зорилгоор Монгол Улс БНХАУ-ын ПетроЧайна Интернэшнл компанитай хамтран ажиллаж буй нь энэ цаг үеийн онцлох үзэгдэл юм. Уулзалтаар, Монголын тал шатахууны захиалгаа нэмэгдүүлэх, үйлдвэрлэл, ачилтад онцгой анхаарах, урт хугацааны хамтын ажиллагааг тогтвортой байлгах талаар санал солилцсон. Монгол Улс энэ оны 10 дугаар сард 6900 тонн, нэмэлтээр 7600 тонн нийт 15,500 тонн АИ-92 автобензин захиалсан бөгөөд үүний хэсэг нь үйлдвэрлэгдэж, ирэх долоо хоногт экспортод гаргахаар бэлэн болоод байна.
Энэ үйл явц нь зөвхөн тээвэрлэлт, импортын асуудлыг шийдэхээс гадна, Монголын эдийн засаг, улс төрийн тогтвортой байдалд ч нөлөөлөх чухал хүчин зүйл болж байна. Түүнчлэн, гадаадын хөрөнгө оруулагчид, хувийн секторын компаниудын итгэлцэл нэмэгдэж, зах зээлд итгэлтэй хандлага бий болгох боломжийг нээн өгч байна.
Гэсэн хэдий ч, цаашид үүсэх сорилтуудын дунд, үнийн хэлбэлзэл, тээвэрлэлтийн тогтвортой байдал, гадаад зах зээл дэх эрсдэл зэрэг хүчин зүйлсийг онцолж болох юм. Тиймээс, Засгийн газар, салбарын байгууллагууд энэ асуудлыг зөвхөн богино хугацааны шийдлээр бус, урт хугацааны стратеги, дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтаар шийдэх шаардлагатай байгааг олон улсын жишээн дээр харж болно. Жишээ нь, ОХУ, Казахстан зэрэг орнууд шатахуун хангамжийн тогтвортой байдлыг хангахын тулд, гадаад зах зээлийн нөөцийг нэмэгдүүлэх, тээвэрлэлтийн сүлжээг өргөжүүлэх чиглэлд тодорхой хөрөнгө оруулалт хийж байгаа нь илүү тогтвортой эдийн засгийн хөгжлийн суурь болж байна.
Эцэст нь хэлэхэд, Монгол улсын шатахуун хомсдлын асуудал нь зөвхөн салбарын асуудал төдийгүй, нийгэм, эдийн засгийн цогц сорилт болж хувирч байна. Ирэх жилүүдэд үүсэх боломжит эрсдэл, шинэчлэл, хамтын ажиллагааны үр дүнг харах нь чухал бөгөөд энэ чиглэлд тодорхой стратеги, бодлого хэрэгжүүлэх шаардлага улам илүү тодорхой болоод байна.
