Улаанбаатарын агаарын бохирдлыг бууруулах шинэ зорилго: Хагас коксон шахмал түлшний нэвтрэлт, технологийн шинэчлэл
Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулахад шинэ үеийн түлшний технологи гол үүрэг гүйцэтгэхээр төлөвлөж байна. Үндэсний хэмжээнд хэрэгжиж буй энэ шинэчлэл нь зөвхөн байгаль орчинд ээлтэй төдийгүй иргэдийн эрүүл мэндэд ч эерэг нөлөө үзүүлэх боломжтой. Тодруулбал, нийслэлийн төр засгийн зүгээс есдүгээр сарын 15-наас эхлэн мидлингээр боловсруулсан сайжруулсан шахмал түлшний үлдэгдэл 40 мянган тонн нөөцөлж, борлуулалтад гаргаж эхэлсэн бол ирэх сарын 1-ний өдрөөс хагас коксон шахмал түлшний худалдааг эхлүүлэхээр төлөвлөж байна.
Энэхүү шинэ түлш нь боловсронгуй технологийн үр дүн бөгөөд шинжлэх ухааны лаборатори, ШУА-ийн Хими, химийн технологийн хүрээлэнгийн шинжилгээгээр баталгаажсан байна. Үүний үр дүнд, хагас коксон түлш сайжруулсан шахмал түлшнээс 45-50 хувиар бага бохирдол, 25 хувиар бага угаарын хий ялгаруулна. Мөн уушгинд шүүгддэггүй нарийн ширхэгт тоосонцор 80 хувиар багасч, гэр хорооллын яндангаас гарч буй агаарын бохирдол 80 хувиар буурах тооцоолол гарчээ. Энэ нь өвлийн улиралд нийслэлийн агаар орчны бохирдлыг 45-50 хувиар бууруулах боломжийг нээж өгч байна.
Түүнчлэн, тус түлшийг борлуулах цэгүүдийн байрлал, хангалттай нөөцтэй байдал, үнэ ханшийг ч бодлогын хүрээнд зохицуулж байна. Бүх борлуулалтын цэгүүдэд түлшний нөөц хангалттай байгаа бөгөөд нэг шуудай сайжруулсан шахмал түлш 3750 төгрөгөөр, харин хагас коксон түлшний нэг шуудайг 5000 төгрөгөөр борлуулж буй юм. 2025-2026 оны галлагааны улиралд нийтээр хэрэглэхээр төлөвлөж буй хэмжээг 306 мянган тонн гэж тооцоолж байна.
Энэхүү шинэ түлшний хэрэглээг дэмжих зорилгоор “HOTULA” аппликейшн болон “Сайн” картын системийг нэвтрүүлжээ. Үүнд, хэрэглэгч өөрийн худалдан авсан түлш, зарцуулалт, үлдэгдлээ цахимаар хянах боломжтой бөгөөд аппликейшнээс борлуулалтын цэгийн мэдээллийг авах боломжтой. Мөн, цахим системд хамрагдаж чаддаггүй хэрэглэгчид иргэний үнэмлэхийн QR кодоор түлшээ худалдан авах боломжтой байхаар зохицуулжээ.
Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлын гол эх үүсвэрүүдийн судалгаагаар, нийт бохирдлын 55.6 хувийг гэр хорооллын айл өрхийн галлагаа, 28.9 хувийг тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөн, үлдсэн 15.5 хувийг дулааны халаалт, хог хаягдал, цахилгаан станцын утаа эзэлж буйг илтгэж байна. Иймд шинэ төрлийн түлшний нэвтрэлт нь зөвхөн байгаль хамгаалал, эрүүл мэндийн асуудал төдийгүй хотын агаарын бохирдлын түвшинг эрс бууруулах стратегийн ач холбогдолтой боллоо.
Өнөөдрийн байдлаар, агаарын бохирдлын хамгийн их төвлөрөл Баянхошуу, Долоон буудал орчимд бүртгэгдэж буйг судалгаагаар тогтоосон бөгөөд энэ бүсүүдэд түлшний шинэчлэл, технологийн дэвшилтэй холбоотой цаашдын бодлого, хяналт шалгалт чухал үүрэг гүйцэтгэх нь тодорхой байна. Тиймээс, шинэ түлшний хэрэглээ нь зөвхөн өнөөгийн нөхцөлд төдийгүй ирээдүйн агаарын бохирдлыг бууруулах стратегийн бүрэлдэхүүн хэсэг болох бөгөөд олон улсын жишээн дээр ч ижил зорилгод хүрэхийн тулд орон нутгийн бодлого, иргэдийн оролцоо чухал болохыг онцолж байна.
